અમદાવાદ : MSMEની સવલત માટે તેમના બિઝનેસમાં નાણાનો ફ્લો અટકે નહીં તે માટે સરકારે અમલમાં મુકેલી ૪૫ દિવસમાં પેમેન્ટની સ્કીમને મોટા ઉદ્યોગો ઘોળીને પી ગયા છે. સ્કીમ બહુ મોટા પાયે શરૂ કરી હતી પરંતુ તેના અમલીકરણના ધાંધીયા શરૂ થયા છે. જે કંપનીઓ ૪૫ દિવસમાં એમએસએમઇને પેમેન્ટ ના કરે તેમની સામે ટોક્ષ સહીતના કડક પગલાંની જાહેરાત કરાઇ હતી પરંતુ પોતાની સ્કીમના અમલીકરણમાં સરકાર નબળી પુરવાર થઇ છે. મોટા ઉદ્યોગો એમએસએમઇને ગાંઠતા નથી અને તેમની પેમેન્ટ ટલ્લે ચઢાવવાની નિતી ચાલુ રાખી છે.
ઉદ્યોગના અંદાજો અને સરકારી મૂલ્યાંકન મુજબ, સમગ્ર ભારતમાં માઇક્રો, સ્મોલ અને મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ (MSME)ની આવી બાકી લેણી રકમ અંદાજે રૂ. ૮.૧ લાખ કરોડ હોવાનો અંદાજ છે.
અહીં મહત્વનું એ છે કે MSMED એક્ટ હેઠળ MSMEને ૪૫ દિવસની અંદર ચુકવણી કરવી કાયદેસર રીતે ફરજિયાત છે. પરંતુ મોટા ઉદ્યોગો કાયદાને ગાંઠતા નથી.
આ લેણાંના ઇન્વોઇસ (બિલ) બની ગયા છે પરંતુ અપેક્ષિત સમયમર્યાદામાં તેની પતાવટ થઈ નથી, જે ઘણીવાર ૬૦ થી ૯૦ દિવસ અથવા તેનાથી વધુ સમય સુધી ખેંચાય છે.
MSME માટે, આનાથી રોકડ પ્રવાહ (Cash flow) પર તાત્કાલિક દબાણ આવે છે. કાર્યકારી મૂડીનો મોટો હિસ્સો લેણાંમાં ફસાયેલો રહે છે, જે કેટલાક કિસ્સાઓમાં ૭૦ થી ૮૦% જેટલો ઊંચો હોય છે, જે તેમની કામગીરી માટે ભંડોળ પૂરું પાડવાની ક્ષમતાને મર્યાદિત કરે છે.
વ્યવસાયો આના જવાબમાં વેન્ડર પેમેન્ટ્સમાં વિલંબ કરીને, ઓર્ડરમાં કાપ મૂકીને અથવા ટૂંકા ગાળાના ધિરાણ પર નિર્ભર રહીને પ્રતિક્રિયા આપે છે. ઘણા લોકો માટે, આ ઉધાર લેવું ખૂબ મોંઘું પડે છે.
નાના કારખાના સાથે સંકળાયેલા લોકો કહે છે કે જ્યારે ચુકવણીમાં ૬૦ થી ૯૦ દિવસનો વિલંબ થાય છે, ત્યારે વ્યવસાયો અસંગઠિત ક્રેડિટ માર્કેટ તરફ વળે છે જ્યાં વ્યાજ દર મહિનાના ૩ થી ૫% સુધી હોઈ શકે છે, જે અસરકારક રીતે તેમના નફાને ખતમ કરી નાખે છે.
મોટી કંપનીઓ અસરકારક રીતે MSME સપ્લાયર્સનો વ્યાજમુક્ત કાર્યકારી મૂડીના સ્ત્રોત તરીકે ઉપયોગ કરે છે. આનાથી તરલતાનું દબાણ સપ્લાય ચેઇનમાં નીચે તરફ જાય છે, જેમાં નાની કંપનીઓએ તેનો પ્રભાવ સહન કરવો પડે છે.
કાયદો કહે છે કે MSMED એક્ટ હેઠળ ૪૫ દિવસમાં ચુકવણી ફરજિયાત છે. TReDS જેવા પ્લેટફોર્મ ઇન્વોઇસ ડિસ્કાઉન્ટિંગ દ્વારા તરલતા સુધારવાની મંજૂરી આપે છે. સમયસર ચુકવણીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ટેક્સની જોગવાઈઓ દાખલ કરવામાં આવી છે.
જોકે, લાંબા પેમેન્ટ સાયકલ હજુ પણ સામાન્ય છે. MSME મોટાભાગે મર્યાદિત સંખ્યામાં મોટા ખરીદદારો પર નિર્ભર હોય છે. કાનૂની ઉપાયો ઉપલબ્ધ છે પરંતુ વ્યવસાયિક જોખમોને કારણે તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થતો નથી.
પરિણામે, વિલંબિત ચુકવણીઓ સપ્લાય ચેઇનમાં જડાઈ ગઈ છે. MSME માટે, આવક નિર્માણની સરખામણીમાં રોકડની વસૂલાત પાછળ રહી જાય છે. આ માત્ર કાર્યકારી મૂડીનો મુદ્દો નથી. આ અર્થતંત્ર પર એક પ્રણાલીગત બોજ છે.
