Nitin Gadkari Ethanol Stove Technology Launch Nagpur: દેશના કેટલાક ભાગોમાંથી રસોઈ ગેસ (LPG)ની અછત અંગેના અહેવાલો સામે આવી રહ્યા છે. તેવામાં સરકારનું કહેવું છે કે, ‘પરિસ્થિતિ સામાન્ય છે અને દેશમાં રસોઈ ગેસની કોઈ અછત નથી.’ જોકે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ રૂટ પર અવરોધોએ નિઃશંકપણે મુશ્કેલીઓ વધારી છે, કારણ કે રસોઈ ગેસ મોટા પાયે આયાત કરવામાં આવે છે.
ગડકરીએ સ્ટવ ટેકનોલોજી લોન્ચ કરી
આ દરમિયાન કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીએ નવી ઇથેનોલ આધારિત સ્ટવ ટેકનોલોજી લોન્ચ કરી છે. નાગપુરમાં આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં આ નવી સ્ટવ ટેકનોલોજીનું અનાવરણ કરતી વખતે ગડકરીએ દાવો કર્યો હતો કે, ‘આમાં કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરોની તુલનામાં રસોઈ બનાવવી સસ્તી થશે. આ સાથે નવી ટેક્નોલોજી પર્યાવરણને અનુકૂળ પણ છે.’
ગડકરીએ વધુમાં જણાવ્યું કે, ‘આ સ્ટવ ટેકનોલોજી સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી છે. આ ટેકનોલોજીની સૌથી વિશિષ્ટ વિશેષતા એ છે કે સ્ટવ સીધા ઇથેનોલ પર કામ કરતું નથી, પરંતુ ઇથેનોલ અને પાણીના મિશ્રણ પર કામ કરે છે. આ મિશ્રણ સ્વચ્છ રસોઈ જ્યોત ઉત્પન્ન કરે છે. આ ટેકનોલોજી પરંપરાગત LPG સિલિન્ડર અને કેરોસીનની તુલનામાં સુરક્ષિત, ઓછી કિંમત અને પ્રદૂષણ મુક્ત વિકલ્પ પ્રદાન કરે છે.’
છેલ્લા દાયકામાં ભારતે તેના ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. 2014 માં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ ફક્ત 1.5%ની આસપાસ હતું, પરંતુ 2025 સુધીમાં આ આંકડો લગભગ 20% સુધી પહોંચી ગયો છે, જે સરકારી નીતિઓ અને બાયોફ્યુઅલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં મોટા રોકાણોને આભારી છે. અત્યાર સુધી સરકારનું ધ્યાન વાહનોમાં ઇથેનોલના ઉપયોગ પર હતું. જો કે, હવે તેનો રસોઈ બળતણ તરીકે પણ ઉપયોગ કરવાની યોજનાઓ ઘડવામાં આવી રહી છે.
LPGથી સારો વિકલ્પ?
ઉલ્લેખનીય છે કે, ઇથેનોલ એ આલ્કોહોલ આધારિત બાયોફ્યુઅલ છે, જે મુખ્યત્વે શેરડીમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
– ગડકરીના મતે, આ ટેકનોલોજી કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરોની તુલનામાં નોંધપાત્ર રીતે સસ્તી સાબિત થશે. જેનાથી સામાન્ય પરિવારો અને હોટલ વ્યવસાયોના માસિક ખર્ચમાં ઘટાડો થશે.
– કેરોસીન, લાકડું અથવા કોલસાની તુલનામાં ઇથેનોલ સંપૂર્ણપણે સ્વચ્છ રીતે બળે છે. તે કાર્બન મોનોક્સાઇડ અને સળગાવેલા હાઇડ્રોકાર્બનનું નજીવું ઉત્સર્જન કરે છે, જેનાથી ઘરની અંદરની હવા શુદ્ધ રહે છે.
– ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલ અને LPG જરૂરિયાતોનો લગભગ 85% વિદેશથી આયાત કરે છે. દર વર્ષે આયાત બિલના રૂપમાં લાખો કરોડ રૂપિયા દેશમાંથી બહાર જાય છે. ઇથેનોલનો ઉપયોગ આ મોટા આર્થિક બોજને ઓછો કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
– ઇથેનોલ શેરડી અને મકાઈમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી તેની માગમાં વધારો થવાથી દેશના શેરડી અને મકાઈ ઉગાડતા ખેડૂતોની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.
– નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, ભારતીય ઘરોમાં મોટા પાયે ઇથેનોલ સ્ટવ સ્થાપિત કરવામાં સરકારને અનેક પડકારોનો સામનો કરવો પડશે. કારણ કે ઇથેનોલ જેવા અત્યંત જ્વલનશીલ પ્રવાહી ઇંધણનો ઘરની અંદર ઉપયોગ કરવાથી અકસ્માતો અટકાવવા માટે કડક સલામતી ધોરણોની જરૂર પડશે.
